Section 1,2,3,4,5,6,7,8
গণতন্ত্ৰ হৈছে জনসাধাৰণৰ শাসন, য’ত সকলো নাগৰিকৰ অংশগ্ৰহণ আৰু অধিকাৰ সমান বুলি ধৰা হয়। “সমতা” মানে হৈছে জাতি, ধৰ্ম, লিংগ, বৰ্ণ, অৰ্থনৈতিক স্থিতি বা জন্মস্থান নিৰ্বিশেষে সকলো লোকক সমান মৰ্যাদা আৰু সুযোগ প্ৰদান কৰা। ভাৰত এখন গণতান্ত্ৰিক দেশ হিচাপে, আমাৰ সংবিধানে সকলো নাগৰিকৰ বাবে সমতা নিশ্চিত কৰে। গণতন্ত্ৰৰ মূল ভেটি হৈছে এই সমতা, কাৰণ ইয়াৰ অবিহনে কোনো এখন সমাজেই সঁচাকৈয়ে গণতান্ত্ৰিক হ’ব নোৱাৰে। এই অধ্যায়ত আমি ভাৰতীয় গণতন্ত্ৰত সমতাৰ ধাৰণা, ইয়াৰ গুৰুত্ব আৰু ইয়াক কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ চৰকাৰে গ্ৰহণ কৰা ব্যৱস্থাসমূহ আলোচনা কৰিম।,ভাৰতীয় গণতন্ত্ৰত সমতাৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰকাশ হ’ল সাৰ্বজনীন প্ৰাপ্তবয়স্ক ভোটাধিকাৰ। ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল দেশৰ সকলো ১৮ বছৰ বা তাতকৈ অধিক বয়সৰ নাগৰিকে জাতি, ধৰ্ম, লিংগ, শিক্ষা বা অৰ্থনৈতিক স্থিতি নিৰ্বিশেষে ভোটদান কৰিব পাৰে। এই ব্যৱস্থাই নিশ্চিত কৰে যে দেশৰ শাসন ব্যৱস্থাত প্ৰতিজন নাগৰিকৰ সমান মাত আছে। সাৰ্বজনীন প্ৰাপ্তবয়স্ক ভোটাধিকাৰে প্ৰতিজন ব্যক্তিক সমান বুলি গণ্য কৰাৰ ধাৰণাটো শক্তিশালী কৰে আৰু গণতন্ত্ৰত সকলোৰে অংশগ্ৰহণৰ সুযোগ প্ৰদান কৰে।,যদিও ভাৰতৰ সংবিধানে সমতাৰ নিশ্চয়তা দিয়ে, তথাপিও আমাৰ সমাজত বিভিন্ন ধৰণৰ অসমতা দেখা যায়। জাতিভিত্তিক বৈষম্য আজিও বহু ঠাইত প্ৰচলিত, য’ত তথাকথিত নিম্ন জাতিৰ লোকসকলে বৈষম্যৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয়। ধৰ্মীয় অসমতা, লিংগভিত্তিক বৈষম্য (যেনে – মহিলা আৰু পুৰুষৰ মাজত সমান মজুৰিৰ অভাৱ বা শিক্ষাৰ সুযোগত পাৰ্থক্য), আৰু অৰ্থনৈতিক অসমতা (য’ত ধনী আৰু দুখীয়াৰ মাজত বৃহৎ ব্যৱধান থাকে) এইবোৰ আমাৰ সমাজৰ বাস্তৱ ছবি। এই অসমতাসমূহে সমতাৰ নীতি আৰু গণতান্ত্ৰিক মূল্যবোধক প্ৰত্যাহ্বান জনায়।,ভাৰতৰ সংবিধানে নাগৰিকৰ বাবে সমতা সুৰক্ষিত কৰিবলৈ কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছে। সংবিধানৰ ১৪ নং অনুচ্ছেদে আইনৰ দৃষ্টিত সকলো নাগৰিক সমান বুলি ঘোষণা কৰে। ১৫ নং অনুচ্ছেদে জাতি, ধৰ্ম, লিংগ, জন্মস্থান বা বংশৰ ভিত্তিত কোনো ধৰণৰ বৈষম্য নিষিদ্ধ কৰে। ১৬ নং অনুচ্ছেদে চৰকাৰী নিয়োগৰ ক্ষেত্ৰত সকলো নাগৰিকক সমান সুযোগ প্ৰদান কৰে। ১৭ নং অনুচ্ছেদে অস্পৃশ্যতাক অপৰাধ বুলি গণ্য কৰি ইয়াৰ বিলোপ সাধন কৰিছে, আৰু ১৮ নং অনুচ্ছেদে সামৰিক আৰু শৈক্ষিক সন্মানৰ বাহিৰে আন সকলো উপাধি বাতিল কৰিছে। এই অনুচ্ছেদসমূহে ভাৰতীয় সমাজত সমতা নিশ্চিত কৰাৰ বাবে এক শক্তিশালী আইনী ভেটি প্ৰদান কৰে।,সংবিধানৰ নীতিসমূহ বাস্তৱায়িত কৰিবলৈ চৰকাৰে বিভিন্ন আঁচনি আৰু কাৰ্যসূচী গ্ৰহণ কৰিছে। এনে এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ আঁচনি হ’ল মধ্যাহ্ন ভোজন আঁচনি। এই আঁচনিৰ অধীনত চৰকাৰী বিদ্যালয়ৰ সকলো শিশুক দুপৰীয়া বিনামূলীয়া আহাৰ যোগান ধৰা হয়। ইয়াৰ ফলত কেৱল শিশুসকলৰ পুষ্টিৰ উন্নতিয়েই নহয়, বৰঞ্চ বিদ্যালয়ত নামভৰ্তি আৰু উপস্থিতিৰ হাৰো বৃদ্ধি পাইছে। এই আঁচনিয়ে জাতিগত বৈষম্য হ্ৰাস কৰাতো সহায় কৰে, কিয়নো সকলো জাতিৰ শিশুই একেলগে একেখন ঠাইত আহাৰ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও, এই আঁচনিয়ে মহিলাসকলক ঘৰৰ কামৰ পৰা কিছু সকাহ দি কাম কৰাৰ সুযোগো দিয়ে।,যদিও আইনগতভাৱে সমতা নিশ্চিত কৰা হৈছে আৰু চৰকাৰে বিভিন্ন আঁচনি হাতত লৈছে, তথাপিও ভাৰতীয় সমাজত সমতা প্ৰতিষ্ঠা কৰাত বহুতো প্ৰত্যাহ্বান আছে। মানুহৰ মনত থকা পুৰণি ৰীতি-নীতি, জাতিগত বা লিংগভিত্তিক গোড়ামী, আৰু সামাজিক পক্ষপাতিত্ব আজিও এক ডাঙৰ বাধা। বহুক্ষেত্ৰত, আইন থকা স্বত্বেও বৈষম্যমূলক আচৰণ দেখা যায়। এই মানসিকতা সলনি কৰিবলৈ কেৱল আইনগত ব্যৱস্থাই যথেষ্ট নহয়, বৰং জনসাধাৰণৰ মাজত শিক্ষা, সজাগতা আৰু সহানুভূতিৰ প্ৰসাৰ ঘটোৱাটো অত্যন্ত জৰুৰী।,সমতাৰ মূল ধাৰণাটো হৈছে প্ৰতিজন ব্যক্তিৰ মৰ্যাদা আৰু আত্মসন্মান সুৰক্ষিত কৰা। যেতিয়া এজন ব্যক্তিক জাতি, ধৰ্ম বা লিংগৰ ভিত্তিত বৈষম্য কৰা হয়, তেতিয়া তেওঁৰ মৰ্যাদা আৰু আত্মসন্মান আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। গণতন্ত্ৰত সকলো নাগৰিককে সমান বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু তেওঁলোকৰ আত্মসন্মানক স্বীকৃতি দিয়া হয়। আনৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা আৰু সহানুভূতিৰ ভাব ৰখাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। মৰ্যাদা বজাই ৰখাৰ অৰ্থ হ’ল প্ৰতিজন ব্যক্তিক তেওঁৰ মানৱতাৰ বাবে মূল্য দিয়া, আনৰ মতামতক সন্মান কৰা আৰু তেওঁলোকৰ অধিকাৰক স্বীকৃতি দিয়া।,ভাৰতীয় গণতন্ত্ৰত সমতা প্ৰতিষ্ঠা কৰাটো এক নিৰন্তৰ প্ৰচেষ্টা। সংবিধানে ইয়াৰ বাবে এক শক্তিশালী কাঠামো প্ৰদান কৰিছে, কিন্তু আইন আৰু চৰকাৰী আঁচনিসমূহৰ লগতে সমাজৰ মানসিকতাৰ পৰিৱৰ্তনো সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ। প্ৰতিজন নাগৰিকে নিজৰ অধিকাৰৰ বিষয়ে সজাগ হোৱাৰ লগতে আনৰ অধিকাৰক সন্মান জনোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। এখন সঁচাকৈয়ে গণতান্ত্ৰিক আৰু সমতাপূৰ্ণ সমাজ গঢ়ি তুলিবলৈ আমাৰ সকলোৰে সামূহিক প্ৰচেষ্টাৰ প্ৰয়োজন।
**মূল শিক্ষণীয় বিষয়সমূহ:**
* গণতন্ত্ৰত সমতা হৈছে ইয়াৰ মূল ভেটি।
* সাৰ্বজনীন প্ৰাপ্তবয়স্ক ভোটাধিকাৰ সমতাৰ এক প্ৰকাৰ।
* ভাৰতীয় সমাজত জাতি, ধৰ্ম, লিংগ আৰু অৰ্থনৈতিক বৈষম্য আজিও প্ৰচলিত।
* সংবিধানৰ ১৪-১৮ নং অনুচ্ছেদসমূহে সমতাৰ অধিকাৰ নিশ্চিত কৰে।
* মধ্যাহ্ন ভোজন আঁচনিৰ দৰে চৰকাৰী কাৰ্যসূচীসমূহে সমতা প্ৰতিষ্ঠাত সহায় কৰে।
* আইনৰ লগতে সামাজিক মানসিকতাৰ পৰিৱৰ্তনো সমতাৰ বাবে জৰুৰী।
* প্ৰতিজন ব্যক্তিৰ মৰ্যাদা আৰু আত্মসন্মান বজাই ৰখাটো সমতাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ।